Zmiany ciśnienia krwi mogą być istotnym elementem w diagnostyce chorób serca, jednak często ten fakt może być niezauważony przez pacjenta. Dlatego warto zaopatrzyć się w odpowiedni ciśnieniomierz do samodzielnych pomiarów w domu. Jak wybrać aparat do mierzenia ciśnienia krwi? Na co zwrócić uwagę? Podpowiadamy!
Spis treści:
- Nadciśnienie – choroba cywilizacyjna, czyli dlaczego regularny pomiar ciśnienia krwi ma znaczenie?
- Co to jest ciśnieniomierz?
- Technika pomiaru - jak prawidłowo mierzyć ciśnienie?
- Jak wybrać idealny ciśnieniomierz?
- Jakie są rodzaje ciśnieniomierzy?
- FAQ - Pytania pacjentów na temat użytkowania ciśnieniomierzy i odpowiedzi okiem farmaceuty
Nadciśnienie – choroba cywilizacyjna, czyli dlaczego regularny pomiar ciśnienia krwi ma znaczenie?
Na cykl pracy serca składają się skurcz (systole) i rozkurcz (diastole). W ciągu minuty serce kurczy się średnio 60 do 80 razy na minutę. Dzięki skurczom jest możliwy transport krwi, a wraz z nią zaopatrzenie wszystkich narządów w tlen oraz składniki odżywcze. Prawie 90% przypadków chorób krążenia to nadciśnienie pierwotne (samoistne, idiopatyczne) bez określonej przyczyny, związane z czynnikami genetycznymi i środowiskowymi. Zmiana stylu życia i nawyków żywieniowych w istotny sposób wpływa na zapobieganie powstawaniu nadciśnienia.
Przestrzeganie odpowiedniej diety, normalizacja masy ciała, ograniczenie spożycia soli, alkoholu, tłuszczów, rzucenie palenia i zwiększenie aktywności fizycznej to sprzymierzeńcy w utrzymaniu dobrego zdrowia i zapobieganiu rozwojowi nadciśnienia.
Krótkotrwałe wzrosty ciśnienia są zjawiskiem naturalnym i mogą pojawiać się np. podczas wysiłku fizycznego, w sytuacjach stresowych, podczas pomiaru przez personel medyczny (nadciśnienie „białego fartucha”).
Pozostałe 10% to nadciśnienie wtórne, które może być spowodowane przykładowo:
-
przewlekłymi chorobami nerek (wodonercze, ostre zapalenie kłębuszków nerkowych)
-
chorobami gruczołów wydzielania wewnętrznego (choroby nadnerczy, choroby tarczycy)
-
chorobami neurologicznymi (guz mózgu, urazy mózgu)
-
chorobami układu krążenia, wzrostem ciśnienia w przebiegu ciąży, stresem (oparzenia, abstynencja alkoholowa)
-
zażywaniem niektórych leków (estrogeny, kortykosteroidy) lub substancji toksycznych (amfetamina, kokaina, metale ciężkie)
Za nadciśnienie uznano wartości przekraczające 140 mmHg (skurczowe, górne) oraz 90 mmHg (rozkurczowe, dolne). Jest to choroba dotykająca coraz więcej i coraz młodszych ludzi, dlatego warto zaopatrzyć się w odpowiedni ciśnieniomierz i samemu kontrolować stan zdrowia.
Co to jest ciśnieniomierz?
Ciśnieniomierz to urządzenie służące do pomiaru ciśnienia tętniczego krwi u człowieka. Jest bardzo ważne w kontrolowaniu zdrowia, zwłaszcza w wykrywaniu i monitorowaniu nadciśnienia tętniczego krwi, a także jego leczenia. Ciśnieniomierz co pokazuje? Mierzy on dwa główne parametry:
-
ciśnienie skurczowe (górne) – gdy serce pompuje krew,
-
ciśnienie rozkurczowe (dolne) – gdy serce odpoczywa między uderzeniami.
Bez względu na wybór ciśnieniomierza bardzo ważna jest technika pomiarowa. Tylko prawidłowe pomiary ciśnienia będą stanowiły wiarygodną podstawę do oceny stanu zdrowia i podejmowania decyzji dotyczących terapii.
Technika pomiaru - jak prawidłowo mierzyć ciśnienie?
W warunkach domowych pacjent powinien wykonywać regularnie po 2 odczyty - rano i wieczorem w równych odstępach czasu (np. o 6.00 i o 18.00), pomiar powinno przeprowadzić po ok. 15 minutowym odpoczynku. W tym czasie nie powinno się przyjmować płynów i posiłków – prawidłowa procedura pomiaru ciśnienia musi odbywać się w warunkach skupienia i spokoju.
Pomiar przeprowadzamy w pozycji siedzącej, zazwyczaj na lewej ręce, opierając ją swobodnie o blat stołu tak, żeby znajdowała się mniej więcej na wysokości serca, chcemy w ten sposób uniknąć dodatkowego wysiłku. Ciśnienie podlega biologicznym rytmom dobowym – rano jest wysokie, popołudniu spada, wieczorem znowu wzrasta, a najniższą wartość przybiera w nocy. Jednorazowy pomiar pokazuje tylko wartość chwilową, dlatego należy wykonywać kilka pomiarów w ciągu doby, codziennie zawsze o tej samej porze. W ten sposób stworzy się profil, który będzie bardzo przydatny w czasie wizyty u lekarza.
Jak wybrać idealny ciśnieniomierz?
W ofercie aptek jest szeroki wybór urządzeń do mierzenia ciśnienia, zarówno automatów, półautomatów, mierników zegarowych, naramiennych i nadgarstkowych. Przed dokonaniem zakupu warto zapoznać się z dostępnymi urządzeniami, ich parametrami technicznymi i wskazówkami od producentów. Przy zakupie ciśnieniomierza dla osoby starszej lub niedowidzącej najlepiej wybierać model z dużym, wygodnym wyświetlaczem lub funkcją mowy.
Kształty nowoczesnych ciśnieniomierzy są zazwyczaj bardzo ergonomiczne, wykonane z bardzo trwałych materiałów odpornych na uszkodzenia mechaniczne, dodatkowo zachęcające są walory estetyczne urządzeń – użyte do tego materiały są utrzymane w atrakcyjnej kolorystyce, a wszystko zapakowane jest w specjalne etui, dodatkowym wyposażeniem często jest specjalna torba przeznaczona na czas transportu lub podróży.
W przypadku kiedy obwód ramienia przekracza 32 cm warto zapytać o dostępność większego mankietu, standardowo dostępny rozmiar w zestawie to 22-32 cm. Nowoczesne urządzenia pomiarowe są bardzo czułe i precyzyjne o wysokiej dokładności pomiarów, dlatego warto przestrzegać prawidłowej procedury pomiaru, unikniemy wtedy błędów, o czym także poinformuje nas napis ma wyświetlaczu „ error”. Dostępne urządzenia wyposażone są w automatyczny zapis wyników, maksymalnie dla 4 osób równocześnie, ułatwia to przeglądanie historii i przedstawianie zebranych wyników np. podczas wizyty u lekarza.
Przy wyborze urządzenia kierujmy się takimi czynnikami jak: łatwość obsługi i funkcjonalność, szybkość i dokładność pomiaru, możliwość zapisywania wyników, a przede wszystkim pamiętajmy dla kogo ma być przeznaczony.
Jakie są rodzaje ciśnieniomierzy?
Podział ciśnieniomierzy obejmuje zarówno mechanizm ich działania (ciśnieniomierz elektroniczny, ciśnieniomierz manualny), jak i miejsce pomiaru (ciśnieniomierz naramienny, ciśnieniomierz nadgarstkowy). Precyzyjny pomiar ciśnienia możliwy jest tylko, gdy urządzenie dobrane jest do indywidualnych potrzeb pacjenta. Dlatego warto znać rodzaje dostępnych na rynku ciśnieniomierzy.
Czym różnią się ciśnieniomierze naramienne i ciśnieniomierze nadgarstkowe?
Ciśnieniomierze naramienne i nadgarstkowe różnią się przede wszystkim miejscem pomiaru, dokładnością oraz wygodą użytkowania. Specjaliści do regularnego monitorowania ciśnienia krwi zwykle rekomendują modele naramienne. Pomiar wykonywany jest na tętnicy ramiennej. Urządzenie gwarantuje większa dokładność i powtarzalność wyników. Modele elektroniczne często posiadają również funkcję wykrywania nieregularnego rytmu serca. Z kolei ciśnieniomierz nadgarstkowy wykonuje pomiar na tętnicy promieniowej w okolicy nadgarstka. Jest mały, poręczny i łatwy do zabrania w podróż. Niemniej jednak wymaga odpowiedniego ustawienia nadgarstka na wysokości serca i jest znacznie bardziej wrażliwy na ruch i podatny na błędy. Dlatego też model nadgarstkowy traktuje się raczej jako alternatywę ze względu na wygodę, bądź dla osób z bardzo dużym obwodem ramienia, a nie jako pierwszy wybór do codziennego pomiaru ciśnienia.
Ciśnieniomierze automatyczne a półautomatyczne
Ciśnieniomierz automatyczny (ciśnieniomierz elektroniczny) to urządzenie elektroniczne zasilane zasilaczem lub zestawem baterii, które samodzielnie wykonuje cały pomiar – od napompowania mankietu po wyświetlenie wyniku.
Ciśnieniomierz półautomatyczny podczas wykonywania pomiaru łączy elementy obsługi ręcznej i automatycznej. Jak działa? Po założeniu mankietu na ramię należy samodzielnie napompować powietrze za pomocą gruszki, jak w modelu manualnym. Aparat automatycznie przeanalizuje pomiar i wyświetli wynik na ekranie.
Najlepszym wyborem do codziennej kontroli jest automatyczny ciśnieniomierz naramienny z walidacją kliniczną, ponieważ łączy wygodę i wiarygodność pomiaru ciśnienia. Urządzenia tego typu zostały przetestowane przez personel medyczny, a uzyskiwane przez nie wyniki, porównane z metodami referencyjnymi.
Ciśnieniomierze lekarskie (ciśnieniomierze zegarowe, manualne)
W gabinetach lekarskich, bądź punktach pielęgniarskich spotkać można profesjonalne ciśnieniomierze, czyli manualne aparaty do mierzenia ciśnienia tętniczego. Jak prawidłowo używać tego typu sprzęt medyczny?
-
Zakłada się mankiet na ramię na wysokości serca,
-
Za pomocą gruszki pompuje się mankiet do ciśnieniomierza, tak aby ucisk zatrzymał przepływ krwi w tętnicy ramiennej,
-
Rozpoczyna się powolne wypuszczanie powietrza z mankietu,
-
Przykłada się stetoskop w zgięciu łokcia i nasłuchuje tonów Korotkowa - pierwsza wartość, przy której pojawi się pierwszy dźwięk, oznacza ciśnienie skurczowe, a moment zaniku dźwięku to wartość ciśnienia rozkurczowego. Wartości odczytywane są na manometrze ze wskazówką, określanym też jako zegar.
Do użytku domowego również istnieją modele ciśnieniomierzy zegarowych (np. ciśnieniomierz mechaniczny ze stetoskopem). Przystosowane są one do samodzielnego pomiaru jedną ręką i zaopatrzone w stetoskop zintegrowany z mankietem. Mankiet zaopatrzony jest w metalową klamrę typu D-ring, która ułatwia założenie go jedną ręką. Jednak metoda osłuchowa jest rzadko wybierana przez pacjentów, głównie ze względów wygody jaką zapewniają urządzenia w pełni automatyczne.
Ciśnieniomierz z apteki - ranking aparatów do mierzenia ciśnienia krwi
-
Bestseller ciśnieniomierz elektroniczny naramienny Biocanto AES-U112 - ciśnieniomierz naramienny wyposażony w duży i czytelny wyświetlacz, pamięć oraz wskaźnik arytmii. Urządzenie posiada uniwersalny, wygodny mankiet oraz możliwość ustawienia go dla dwóch użytkowników. Ciśnieniomierz w atrakcyjnej cenie.
-
Ciśnieniomierz Omron M2 BASIC – ciśnieniomierz naramienny, automatyczny, model podstawowy. Posiada funkcję wykrywania arytmii, pamięć na 21 pomiarów, wygodny i prosty w obsłudze – jeden przycisk zapewnia dokonanie pomiaru. Jego zalety to niska cena i nieskomplikowana obsługa przy jednocześnie dużej dokładności pomiarów.
-
Ciśnieniomierz Omron RS2 – w pełni automatyczny ciśnieniomierz nadgarstkowy. Posiada wbudowaną pamięć 30 pomiarów i funkcję wykrywania arytmii, wygodny, duży wyświetlacz LCD.
-
Ciśnieniomierz automatyczny Microlife BP B6 Connect - specjalistyczny ciśnieniomierz naramienny wyposażony w bluetooth. Posiada dedykowaną aplikację, którą można ściągnąć na urządzenie mobilne i jeszcze lepiej monitorować swój stan zdrowia. Wykrywa migotanie przedsionków. Posiada też funkcję 3 MAM, która umożliwia przeprowadzenie 3 pomiarów ciśnienia podczas jednorazowego badania.
-
Marka Diagnostic ciśnieniomierz nadgarstkowy DR-605 - w pełni automatyczne cyfrowe urządzenie do pomiaru ciśnienia na nadgarstku zasilane bateriami. Nowoczesne rozwiązania technologiczne zapewniają właściwy pomiar ciśnienia krwi i pulsu.
-
PEMPA Ciśnieniomierz automatyczny BP200 AFIB - posiada zasilacz w zestawie, duży, dotykowy ekran ułatwia obsługę. Jego zaletą jest możliwość wykrywania migotania przedsionków oraz arytmii serca.
Wszystkie urządzenia obecnie posiadają min. 3 letni okres gwarancji od producenta typu „door-to-door”, co oznacza, że urządzenia odbiera od pacjenta kurier i przywozi sprawdzone lub naprawione bezpośrednio do domu, zatem wygodnie i komfortowo możemy korzystać z nowoczesnych urządzeń i samodzielnie wykonywać pomiary ciśnienia w warunkach domowych.
FAQ - Pytania pacjentów na temat użytkowania ciśnieniomierzy i odpowiedzi okiem farmaceuty
Na jakie funkcje dodatkowe ciśnieniomierzy warto zwrócić uwagę, wybierając urządzenie?
Warto zdecydować się na funkcje, które ułatwią korzystanie z urządzenia i będą przydatne podczas codziennego pomiaru ciśnienia. Najważniejsze z nich to:
-
Wykrywanie arytmii (nieregularnego rytmu serca), co może pomóc we wczesnym wykryciu poważniejszych problemów kardiologicznych,
-
Pamięć pomiarów - pozwala śledzić zmiany ciśnienia w czasie, bez zapisywania ich na kartce lub urządzeniu zewnętrznym,
-
Uśrednianie wyników - urządzenie automatycznie wylicza średnią z 2, 3 pomiarów, co zwiększa wiarygodność uzyskanego wyniku i eliminuje przypadkowe błędy,
-
Wskaźnik prawidłowego założenia mankietu - informuje, czy mankiet jest dobrze założony,
-
Wskaźnik ruchu podczas pomiaru - zabezpiecza przed ruchami ręki, które mogą negatywnie wpłynąć na uzyskany wynik, co ma szczególne znaczenie w przypadku ciśnieniomierzy nadgarstkowych,
-
Duży, czytelny wyświetlacz - bardzo ważne dla seniorów i osób z problemami ze wzrokiem,
-
Funkcja głosowa - urządzenie odczytuje wynik na głos, co jest przydatne dla osób starszych lub niedowidzących,
-
Łączność Bluetooth / aplikacja mobilna - wygodne monitorowanie wyników z poziomu smartfonu lub tabletu i możliwość pokazania ich lekarzowi
-
Walidacja kliniczna - potwierdzona dokładność urządzenia, stanowiąca najważniejszy parametr medyczny przy wyborze urządzane.
Jak dbać o ciśnieniomierz na co dzień?
Aby ciśnieniomierz służył długo i pokazywał wiarygodne wyniki, warto dbać o niego w kilku prostych krokach:
-
Utrzymanie urządzenia w czystości - warto regularnie przecierać mankiet ciśnieniomierza wilgotną ściereczką,
-
Kontrola poziomu baterii - zawsze należy wymienić baterie, gdy pojawia się komunikat o niskim poziomie,
-
Prawidłowe przechowywanie - w dołączonym do zestawu etui, w suchym, zaciemnionym miejscu,
-
Utrzymanie mankietu ciśnieniomierza w dobrym stanie - bez ściskania, skręcania przewodu, kontrola ewentualnych pęknięć,
-
Regularna kontrola poprawności wyników - weryfikacji najlepiej dokonać korzystając z urządzenia w przychodni, aptece, czy gabinecie lekarskim,
-
Użytkowanie zgodnie z instrukcją - prawidłowa technika zakładania mankietu i samego wykonywania pomiaru.
Jakie problemy zgłaszają pacjenci użytkujący ciśnieniomierze nadgarstkowe?
Do najczęściej zgłaszanych problemów związanych z użytkowaniem ciśnieniomierzy nadgarstkowych należą:
-
Duże wahania wartości - co wynika z ułożenia ręki,
-
Zawyżony lub zaniżony wynik,
-
Trudności w prawidłowym utrzymaniu ręki podczas badania,
-
Zbyt luźny lub zbyt ciasny mankiet,
-
Wpływ nawet niewielkich ruchów ręki na uzyskane wartości.
Wiele problemów może wynikać zarówno z nieprawidłowej techniki, jak i jakości samego urządzenia. Dlatego zawsze należy wybierać sprawdzone ciśnieniomierze nadgarstkowe.
Jak dobiera się mankiet do ciśnieniomierzy?
Dobór mankietu ma ogromne znaczenie dla uzyskania prawidłowych pomiarów ciśnienia. Jest to ważne szczególnie dla osób, które mają bardzo szczupłe lub duże ramiona. Gdy będzie on za ciasny wynik może zostać zawyżony, z kolei zbyt luźny mankiet może zaniżać wartość ciśnienia krwi. Aby wybrać odpowiedni rozmiar mankietu, należy zmierzyć obwód ramienia w połowie jego długości między barkiem a łokciem. Uzyskany wynik należy dopasować, do często indywidualnej rozmiarówki stosowanej przez producentów ciśnieniomierzy. W razie wątpliwości można sięgnąć po mankiet uniwersalny mankiet (dedykowany dla obwodu ramienia np. 22–42 cm).
Jak zresetować ciśnieniomierz?
Najbardziej popularnym sposobem na zresetowanie ciśnieniomierza jest odłączenie go od zasilania lub wyjęcie baterii na kilkadziesiąt sekund. W zależności od modelu urządzenia może mieć od wbudowany przycisk reset, niekiedy stosuje się również kombinację przycisków START/STOP. Często zabieg ten jest potrzebny, gdy na wyświetlaczu pojawi się błąd lub nietypowe wyniki.
Monitorowanie ciśnienia krwi to niezwykle ważna czynność, która ma znaczenie zarówno w profilaktyce, jak i kontroli postępów leczenia nadciśnienia tętniczego. Ważna jest zarówno technika pomiarów, jak i dobór odpowiedniego urządzenia. Do wykonywania badania w warunkach domowych warto wybrać ciśnieniomierz elektroniczny naramienny posiadający odpowiednią walidację. Z kolei jego dodatkowe funkcje mogą być dobrane indywidualnie do potrzeb pacjenta.
Bibliografia:
-
Wożakowska-Kapłon B., Salwa P., Siebert J., Nowe europejskie wytyczne dotyczące postępowania u chorego z nadciśnienie tętniczym - czy istotnie zmieniają postępowanie lekarza praktyka?, Folia Cardiologica, 2014, tom 9, nr 1, s. 33-53.
-
Zasady postępowanie w nadciśnieniu tętniczym - rok 2019, Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego.
- Kazimierska I.; Pomiar ciśnienia tętniczego - na ramieniu czy nadgarstku?; Kurier Medyczny 2021; 5; s: 4-5.
