Przed nastaniem chłodniejszych, jesiennych i zimowych dni, narasta potrzeba budowania odporności. System immunologiczny, gdy funkcjonuje sprawnie, doskonale chroni nasz organizm przed wszelkimi bakteriami, wirusami, pasożytami, zapobiega wnikaniu toksyn i zwalcza infekcje. Musimy jednak pamiętać o stymulowaniu go. Zaniedbany może zawodzić, warto więc wcześniej pomyśleć o tym, aby wzmocnić mechanizm ochronny własnego organizmu. Co na odporność warto stosować? Jak wzmocnić układ immunologiczny domowymi sposobami?
Spis treści:
- Co wpływa na odporność organizmu?
- Domowe sposoby na wspieranie odporności
- Naturalne preparaty wspomagające odporność – jak wybrać?
- Naturalne sposoby na odporność: zioła
- Wzmacnianie odporności: tran czy olej z wątroby rekina?
- Ranking preparatów na wzmocnienie układu immunologicznego
- FAQ - pytania pacjentów o to, jak zwiększyć odporność organizmu, co brać na odporność, jak zdrowy styl życia (zbilansowana dieta, aktywność fizyczna, sen i odpoczynek) wpływa na układ odpornościowy?
Co wpływa na odporność organizmu?
Negatywnie na działanie układu odpornościowego wpływa wiele czynników, zarówno zewnętrznych takich jak:
jak i wewnętrznych, na przykład:
-
brak snu i odpoczynku
-
słabo zbilansowana dieta uboga w warzywa i owoce
-
długotrwały stres
-
brak aktywności fizycznej
-
używki: alkohol czy papierosy
-
leki, szczególnie antybiotyki i środki przeciwzapalne.
Jak wzmocnić odporność organizmu, gdy czujemy pierwsze objawy przeziębienia?
Kiedy czujemy, że dopada nas przeziębienie, skuteczne i w pełni bezpieczne będzie wykorzystanie starych i tradycyjnych metod, ale też stosowanie nowoczesnych leków i suplementów diety, które wspierają układ immunologiczny.
Domowe sposoby na wspieranie odporności
Co wzmacnia odporność? Tradycyjnymi metodami zwiększenia odporności organizmu jest świeży czosnek i cebula, a ponadczasowa herbata z cytryną i rozgrzewającym imbirem podbija nasze serca po długich jesiennych spacerach.
-
Czosnek ma dobroczynne działanie na funkcjonowanie organizmu. Przy regularnym spożywaniu może nas skutecznie uchronić przed wystąpieniem objawów choroby. Bogaty m. in. w białka, węglowodany, witaminy C i PP oraz allicynę, która ma działanie bakteriobójcze, wspiera funkcjonowanie dróg oddechowych, działa wzmacniająco i przeciwbólowo. Można go stosować przy przeziębieniu, bólach głowy czy chorobach układu oddechowego. W aptekach są dostępne również preparaty na bazie czosnku takie jak: kapsułki Alliofil Forte i Naturell Czosnek Max bezzapachowy.
-
Niemniej aromatyczna cebula, której wpływ na aktywność układu immunologicznego jest podobny do czosnku. Znana jest z właściwości bakteriobójczych, poza tym wspiera układ krążenia i pomaga w odkrztuszaniu. Bardzo często tradycyjnie cebulę zasypaną cukrem stosuje się jako skuteczny syrop na kaszel. Cebula bogata jest w wiele cennych składników odżywczych. Sok z cebuli to w rzeczywistości nie tylko syrop na kaszel, ale również preparat o działaniu antybiotycznym niszczący bakterie wywołujące infekcje.
-
Miód jest jednym z najlepszych leków, które daje nam natura, często dodawany do herbaty w okresie przeziębienia, ma działanie wzmacniające i przeciwbakteryjne, łagodzi ból gardła i ogranicza suchy kaszel. Znajdują się w nim cenne witaminy szczególnie z grupy B, minerały i enzymy.
-
Warto łącznie z miodem stosować cytrynę, która jest źródłem witaminy C. Witamina ta ma działanie uodporniające, przeciwutleniające, uaktywnia kwas foliowy, obniża cholesterol, wspomaga wydalanie alkoholu z organizmu. Witaminę C znajdziemy w świeżych owocach i warzywach, a także w preparatach aptecznych np. Biocanto, Witamina C 1000, 20 tabletek musujących.
Cytrynę i miód zawsze dodawaj do lekko przestudzonej herbaty, we wrzątku tracą swoje właściwości. Pamiętać też trzeba o wcześniejszym wyciągnięciu herbaty - w przeciwnym przypadku wytrąci się szkodliwy dla organizmu cytrynian glinu.
-
Kolejnym niezawodnym pomocnikiem w walce z chorobami jest imbir. Od lat używany do większości receptur aby naturalnie wzmocnić odporność. Obniża gorączkę, rozgrzewa, łagodzi kaszel i również działa antybakteryjnie. Świeży imbir po obraniu ze skórki można dodawać do warzyw, zup, ciast, konfitur i herbaty.
Naturalne preparaty wspomagające odporność – jak wybrać?
W aptekach jest bardzo dużo preparatów wspomagających odporność. Ale jak wybrać ten najlepszy? Leki i suplementy na wzmacnianie układu odpornościowego zawierają zazwyczaj różne witaminy i minerały, antyoksydanty oraz wiele naturalnych składników takich jak: jeżówkę purpurową, aloes, żeń-szeń, czystek, wiesiołek, tran czy olej z wątroby rekina. Preparat, który wspiera układ odpornościowy, może być bogaty również w witaminę D3 lub probiotyki. Oto krótkie omówienie wybranych składników, które wspomagają naturalną odporność organizmu:
-
Jeżówka purpurowa Echinacea purpurea – zawarta w soku z jeżówki (Succus Echinaceae) , syropie (np. Echinasal) lub w formie tabletek, np. Esberitox N, działa przeciwzapalnie i pobudza odporność. Można ją stosować profilaktycznie oraz wspomagająco przy leczeniu infekcji dróg oddechowych i podczas grypy, którym towarzyszy męczący kaszel. Rozluźnia wydzielinę oskrzelową, ułatwia odkrztuszanie i jest pomocna w leczeniu opryszczki. Mechanizm działania wiąże się ze wzmożeniem aktywności komórek układu odpornościowego, co w efekcie pomaga szybciej opanować infekcję bakteryjną lub wirusową i chronić organizm przed nawrotem choroby. Szczególnie wrażliwe na jej działanie są gronkowce i paciorkowce. Brak jest jednoznacznych dowodów naukowych potwierdzających, że jeżówka skraca czasu utrzymywania się objawów wirusowego zapalenia górnych dróg oddechowych i zmniejsza ich nasilenie. Jeżówkę na wzmocnienie układu immunologicznego stosuje się najczęściej od 7 roku życia.
-
Aloes - sok z aloesu 100% czy Biostymina płyn doustny, a dla dzieci Bioaron System, to preparaty zawierające sok z tej rośliny polecane w stanach zmęczenia, osłabienia, obniżonej odporności. Aloes działa regenerująco i wzmacniająco na organizm. Zawiera sporo witamin (witaminy E, C, A, B1, B2, kwas foliowy, cholinę, niacynę), które są silnymi antyoksydantami. Dostarcza też wielu cennych minerałów. Ma właściwości bakteriobójcze i przeciwzapalne, pomaga zmniejszyć ilość nieprzyjaznych bakterii w jelicie, utrzymując równowagę mikrobioty jelitowej – co jest kluczowe dla wzmocnienia odporności. Ponadto polisacharydy zawarte w soku z aloesu pobudzają do działania makrofagi – komórki żerne układu odpornościowego, które niszczą drobnoustroje. Tak jak w przypadku każdego preparatu podnoszącego odporność, także i specyfików zawierających sok z aloesu nie należy stosować przewlekle. Zaleca się kilkutygodniowe, a nawet dłuższe - kilkumiesięczne przerwy.
-
W suplementach z żeń-szeniem najważniejszą substancją aktywną są glikozydy saponinowe – ginsenozydy. Pobudzają do działania limfocyty T, niszczące chorobotwórcze drobnoustroje. Ginsenozydy biorą też udział w przemianach hormonalnych, które regulują odpowiedź organizmu na stres. Zwiększają zdolności hemoglobiny do przyłączania tlenu, co wspomaga zaopatrywanie narządów w tlen. Żeń-szeń sprawia, że wzrasta ilość energii i zdolność organizmu do wysiłku fizycznego i umysłowego, a także odporność na infekcje i zdolność do ich pokonywania. Żeń-szeń faktycznie wykazuje dobroczynny wpływ na wiele schorzeń, ale tylko wtedy, gdy jest zażywany regularnie, ale przed ograniczony okres czasu. Niestety naużywanie żeń-szenia może prowadzić do: senności, bólu głowy, złego samopoczucia, nadciśnienia, biegunki i zmian skórnych. Dlatego kuracja nie powinna trwać dłużej niż 2 miesiące.
-
Na pierwszym miejscu pod względem zawartości witaminy C kwalifikuje się Acerola, którą można stosować w profilaktyce wzmacniania odporności oraz pomocniczo w zakażeniach wirusowych i bakteryjnych. Acerolę polecamy po szczepieniach w celu wzmocnienia bariery obronnej organizmu. Acerola obecna w preparatach takich jak Acerola 500 Gorvita pomaga przeciwstawić się infekcjom, pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, wspiera naturalną produkcję kolagenu, a ten wspomaga funkcjonowanie naczyń krwionośnych przez zmniejszenie odkładania się złogów cholesterolowych, wzmacnia dziąsła, skórę i zęby. Zmniejsza uczucie zmęczenia i znużenia, a także walczy z wolnymi rodnikami.
Naturalne sposoby na odporność: zioła
Jak wspierać odporność preparatami ziołowymi? Spośród surowców pochodzenia roślinnego, w kontekście wzmacniania odporności istotne znaczenie mają:
-
Preparaty bogate w czystek, mają wysoką zawartość polifenoli – silnych przeciwutleniaczy o właściwościach antyoksydacyjnych, czyli neutralizujących wolne rodniki oraz hamujących powstawanie i rozwój stanów zapalnych w organizmie. W badaniach in vitro zaobserwowano, że olejek eteryczny uzyskany z liści czystka kreteńskiego wykazuje właściwości przeciwbakteryjne. W pojedynczym badaniu udowodniono ponadto, że olejek ten hamuje wzrost bakterii boreliozy. O czystku można przeczytać w artykule: Czystek - zastosowanie i właściwości.
-
Wiesiołek – olej z tej rośliny ma wiele zastosowań – od zapobiegania miażdżycy, redukowania stanów zapalnych, leczenia dolegliwości żołądka i jelit, łagodzenia napięcia przedmiesiączkowego i objawów menopauzy, po lecznicze działanie na skórę. Substancją czynną wiesiołka jest kwas gamma-linolenowy (GLA) z grupy omega-6, wpływający m.in. korzystnie na równowagę hormonalną organizmu (co przyczynia się pośrednio do wzmocnienia odporności). Kwas GLA jest skuteczny w profilaktyce raka piersi – hamuje aktywność genu odpowiedzialnego za wzrost komórek rakowych.
-
Bez czarny, a dokładnie kwiat i owoc tej rośliny, uważane są za roślinę o działaniu przeciwwirusowym, zwalczającym gorączkę i łagodzącym kaszel. Kwiaty zawierają flawonoidy, kwasy fenolowe, sterole, garbniki, triterpeny i garbniki, które działają przeciwgorączkowo i napotnie. Działają również moczopędnie, poprawiają elastyczność i szczelność naczyń włosowatych. Ze względu na właściwości przeciwzapalne stosuje się je także do płukania chorego gardła i okładów przy zapaleniu spojówek. Owoce natomiast zawierają dużo witamin (C i A), a także wapń, potas, sód, glin i żelazo. Ponadto działają delikatnie przeczyszczająco i przeciwbólowo, usuwają z organizmu szkodliwe produkty przemiany materii.
Wzmacnianie odporności: tran czy olej z wątroby rekina?
Czy jest między nimi różnica? Tak, i to duża. Stosowany już przez naszych dziadków tran ma inny skład niż olej w wątroby rekina. Co w takim razie wybrać?
Tran oraz zawarta w nim witamina D wspomagają odporność. Kwasy Omega – 3 przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca i mózgu, a w połączeniu z witaminą A pomagają w utrzymaniu prawidłowego widzenia i funkcjonowaniu układu odpornościowego. Witamina E chroni komórki organizmu przed działaniem utleniającym. Witamina D pomaga w prawidłowym wykorzystywaniu wapnia i fosforu, przez co pomaga w utrzymaniu zdrowych kości. Suplementujemy od września aż do końca kwietnia.
Olej z wątroby rekina pobudza syntezę przeciwciał i leukocytów, a także innych komórek układu odpornościowego. Ponadto uszkadza błonę komórek bakteryjnych. Stosuje się go w okresie obniżonej odporności (jesień-zima), w dawce 50 mg na każdy kilogram ciała. W wątrobie rekina produkowane są trzy substancje: alkoksyglicerol, skwalen i wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3. To właśnie alkoksyglicerole zapobiegają infekcjom bakteryjnym i wirusowym. Skwaleny natomiast dbają o właściwe działanie i odbudowę komórek odpornościowych.
Nie należy stosować tranu i oleju z wątroby rekina jednoczenie, ponieważ możemy przedawkować witaminę A. W celu zaspokojenia organizmu na wszystkie składniki i wspierać odporność najlepiej stosować te preparaty na przemian.
Ranking preparatów na wzmocnienie układu immunologicznego
Oto naturalne preparaty na odporność, które wspierają funkcjonowanie układu immunologicznego:
-
Biocanto Witamina D3 2000 - zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, witamina D3 wspomaga odporność organizmu, a jej brak zwiększa podatność na wiele chorób, w tym również infekcje dróg oddechowych. Suplementy diety na odporność z witaminą D warto stosować regularnie, przez cały okres jesienno-zimowy,
-
Propomax Propolis zielony, krople 60% bez alkoholu - dobrej jakości preparat z wysoką zawartością zielonego propolisu, którego jedną z wielu cennych właściwości jest to, że poprawia odporność organizmu. Propolisowi został poświęcony artykuł: Propolis - zastosowanie i właściwości kitu pszczelego,
-
Lehning Pate Suisse Odporność - połączenie propolisu z acerolą w atrakcyjnej formie żelek, które przeznaczone są to stosowania zarówno przez dzieci powyżej 6 roku życia, jak i osoby dorosłe. Acerola, jako bogate źródło witaminy C, wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego i korzystnie wpływa na pracę całego organizmu,
-
Biocanto CaldoComplex - złożony preparat, którego składniki wspierają odporność. Obecne są w nim 4 ekstrakty roślinne, witamina C, cynk, selen i rutyna. Może być to odpowiedni suplement diety dla osób preferujących formy rozpuszczalne,
-
NutroPharma Laktoferyna - laktoferyna przy regularnej suplementacji wspiera mechanizmy obronne organizmu.
W okresie, w którym dieta jest dość uboga w składniki odżywcze, a organizm jest przemęczony, zwolennicy leków homeopatycznych mogą sięgnąć po granulat Lehning Rexorubia, który pomaga uzupełnić składniki mineralne. Przy przewlekłym zmęczeniu i odczuwaniu silnego napięcia emocjonalnego zalecany jest natomiast Lehning Homeomag.
Biorąc pod uwagę powyższe trzeba zastanowić się, na jakie dolegliwości najczęściej cierpimy. Czy to są stany zapalne górnych dróg oddechowych? Dolegliwości z przewodu układu pokarmowego? Czy ogólne osłabienie? Znając właściwości poszczególnych składników tych leków, możemy wybrać te, które najkorzystniej oddziałują na nasz układ immunologiczny.
FAQ - pytania pacjentów o to, jak zwiększyć odporność organizmu, co brać na odporność, jak zdrowy styl życia (zbilansowana dieta, aktywność fizyczna, sen i odpoczynek) wpływa na układ odpornościowy?
Jakie witaminy na odporność mogę stosować, żeby taka suplementacja rzeczywiście miała sens?
Niedobory witamin, takich jak witamina D3 i witamina C, osłabiają układ odpornościowy. Jeśli więc pacjent chce suplementować witaminy, z pewnością warto przyjmować właśnie te dwa naturalne składniki na odporność. Warto też wspomnieć o 2 kluczowych składnikach mineralnych, takich jak cynk i selen. Ich niedobory również wpływają negatywnie na działanie układu odpornościowego.
Zależy mi na naturalnym wzmacnianiu układu odpornościowego. Jakie konkretne zmiany w stylu życia wprowadzić, aby zwiększyć odporność?
Jak zbudować odporność codziennymi nawykami? Tryb życia ma kluczowe znaczenie w kontekście funkcjonowania organizmu i prawidłowego działania układu immunologicznego. Czynniki wpływające na odporność to:
-
urozmaicona dieta bogata w antyoksydanty i wszystkie niezbędne składniki odżywcze - bez odpowiedniej podaży cennych witamin, składników mineralnych i kwasów omega, a także odpowiedniego nawodnienia organizm nie będzie efektywnie zwalczał patogenów,
-
dieta bogata w probiotyki - warto wzbogacić codzienne posiłki o kiszonki i fermentowane produkty mleczne (jogurty, kefiry), które są źródłem cennych bakterii probiotycznych i korzystnie wpływają na mikrobiotę jelitową,
-
umiarkowana aktywność fizyczna - regularna aktywność fizyczna, która jest dostosowana do stanu zdrowia pacjenta, jego możliwości oraz preferencji, a do tego ma umiarkowaną intensywność, bardzo korzystnie wpływa na odporność. Warto dodać, że zarówno bardzo niska aktywność, jak i bardzo duży wysiłek przynoszą odwrotny efekt - zwiększają podatność organizmu na rozwój choroby,
-
sen i odpoczynek - to niezbędne elementy silnego, odpornego organizmu. Niedobór snu realnie obniża zdolność organizmu do obrony przed infekcją,
-
radzenie sobie ze stresem - warto szukać sposobów, które pomagają wprowadzić więcej równowagi i spokoju w codzienne życie. Narażenie na przewlekły stres obniża odporność.
Co na odporność lepiej stosować - witaminę D3, witaminę C, czosnek czy probiotyki?
Jako farmaceuta często spotykam się z pytaniem, co stosować: zioła na odporność, probiotyki, czy może witaminy? Warto podkreślić, że nie ma jednego, uniwersalnego preparatu, który byłby najlepszym suplementem na odporność. Powinno się dbać o silny układ immunologiczny kompleksowo. Co do składników wymienionych w pytaniu:
-
witamina D - ma udowodniony korzystny wpływ na odporność i jest obecnie zalecana niemalże każdemu pacjentowi. Szczególnie ważne jest jej przyjmowanie właśnie w okresie jesienno-zimowym, ponieważ synteza skórna na terenie Polski jest w tym czasie niewystarczająca,
-
witamina C - regularne zażywanie witaminy C jeszcze przed pojawieniem się objawów infekcji może skracać czas ich utrzymywania się. Istotne jest systematyczne stosowanie witaminy C w odpowiednich, nie za wysokich dawkach,
-
czosnek - może stanowić cenny element wspomagający codzienną dietę i wzbogacający ją w wartościowe składniki, które wspierają odporność,
-
probiotyki - odpowiednie szczepy bakterii probiotycznych np. Lactobacillus rhamnosus GG czy drożdżaki Saccharomyces boulardii wywierają korzystny wpływ na mikrobiotę jelit.
Fundamentem wzmacniania odporności w kontekście suplementacji, jest z pewnością witamina D, którą warto przyjmować regularnie. Dobrze jest też zadbać o stan jelit, przyjmując dobrej jakości probiotyk. W sezonie infekcyjnym można dodatkowo sięgnąć po czosnek lub witaminę C, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie organizmu.
