PMS (premenstrual syndrome) to dość powszechny problem znacznie wpływający na jakość życia kobiet. Objawy PMS obejmują zarówno dolegliwości fizyczne, jak i psychiczne. Jak je rozpoznać i jak sobie z nimi radzić za pomocą preparatów dostępnych bez recepty? Radzi ekspert medicare.pl.
Spis treści:
- Czym jest PMS?
- Jakie są objawy PMS?
- Jakie są czynniki ryzyka i przyczyny PMS?
- Jak wygląda diagnostyka zespołu napięcia przedmiesiączkowego?
- Suplementy na PMS - ranking preparatów
- Jak przebiega leczenie zespołu napięcia przedmiesiączkowego?
- Jak złagodzić PMS? - podsumowanie
- PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) - pytania pacjentek i odpowiedzi okiem farmaceuty
Czym jest PMS?
PMS, czyli zespół napięcia przedmiesiączkowego, dotyka około 40% kobiet. Przypadłość ta wiąże się z całym szeregiem dolegliwości, występujących kilka dni przed miesiączką. U części kobiet objawy zespołu przedmiesiączkowego są łagodne. U innych ze względu na duży stopień nasilenia, w istotny sposób utrudniają codzienne aktywności. Mogą wpływać na zdrowie psychiczne, życie rodzinne i zawodowe. Wówczas mówi się o PMDD (przedmiesiączkowe zaburzenia dysforyczne), czyli ciężkiej, klinicznej postać zespołu napięcia przedmiesiączkowego.
PMS znacznie częściej pojawia się u kobiet w wieku 25-35 lat, a także wśród niezamężnych i tych, które mieszkają na obszarach o niskim statusie społeczno-ekonomicznym.
Kiedy obserwuje się nasilenie objawów PMS? W ostatniej fazie cyklu miesiączkowego, zwanej fazą lutealną. Dolegliwości ustępują wraz z rozpoczęciem krwawienia miesiączkowego. Nie do końca znane są przyczyny napięcia przedmiesiączkowego. Wpływ może mieć zmiana poziomu hormonów w organizmie, do której dochodzi w trakcie fazy lutealnej i zwiększona wrażliwość pewnych kobiet na te wahania. Następuje wówczas obniżenie poziomu estrogenów i wzrost poziomu progesteronu. Przed wystąpieniem miesiączki, poziom progesteronu gwałtownie spada. Uważa się, że to m.in. progesteron oraz jego metabolity są odpowiedzialne za występowanie zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Wielu kobietom nasilone objawy PMS utrudniają normalne funkcjonowanie. Istnieje wiele sposobów, które ułatwią przetrwanie tych szczególnych dni. Warto je poznać!
Jakie są objawy PMS?
Zespół napięcia przedmiesiączkowego wiąże się z różnymi objawami. U każdej kobiety mogą wystąpić inne dolegliwości. Ich natężenie i czas utrzymywania również może się różnić. Co więcej, odczuwane symptomy mogą się zmieniać w kolejnych cyklach. Dotychczas, wyodrębniono ponad 150 dolegliwości związanych z PMS. Objawy psychiczne, fizyczne, a także zaburzenia snu często znacznie pogarszają komfort życia, a nawet uniemożliwiają codzienne funkcjonowanie, co zmusza panie do podjęcia kompleksowej terapii zespołu napięcia przedmiesiączkowego.
Zespół objawów fizycznych jakich doświadczają kobiety z PMS
Fizyczne objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego mają związek głównie z wahaniem hormonów płciowych (estrogenów i progesteronu) oraz ich wpływem na funkcjonowanie organizmu, a dokładnie motorykę przewodu pokarmowego, mięśnie, układ nerwowy i gospodarkę wodno-elektrolitową. Jakie są najczęściej zgłaszane objawy fizyczne PMS?
-
Wzdęcia,
-
Ból w podbrzuszu,
-
Uczucie zatrzymania wody - pojawiają się obrzęki głównie na kończynach i twarzy oraz przejściowy wzrost masy ciała,
-
Bolesność, nadwrażliwość i obrzmienie piersi,
-
Bóle głowy PMS - zwłaszcza u pań z predyspozycją migrenową,
-
Zmęczenie, spadek energii, senność i obniżona tolerancja wysiłku,
-
Bóle mięśni i stawów,
-
Zmiany apetytu - zwykle uczucie pełności,
-
Zaparcia lub biegunki.
Jako objaw towarzyszący PMS mogą pojawić się zaburzenia miesiączkowania. Nie jest to jednak typowa dolegliwość związana z samym zespołem napięcia przedmiesiączkowego.
Psychiczne objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego
Objawy psychiczne PMS są dużo bardziej uciążliwe. To głównie z ich powodu pacjentki zgłaszają się po pomoc do lekarza. Wynikają one w głównej mierze z wpływu hormonów na ośrodkowy układ nerwowy oraz neuroprzekaźniki (serotonina, GABA). Jakie są najczęstsze objawy PMS natury psychicznej?
-
Wahania nastroju - pojawiają się nagłe zmiany emocji, płaczliwość i drażliwość bez wyraźnej przyczyny
-
Wzmożona wrażliwość emocjonalna - uczucie "bycia na granicy wytrzymałości", impulsywne reakcje,
-
Obniżenie nastroju - smutek, poczucie przytłoczenia, spadek motywacji,
-
Lęk i uczucie niepokoju, napięcia,
-
Zaburzenia koncentracji - spadek efektywności pracy,
-
Zaburzenia pamięci,
-
Zaburzenia snu - bezsenność, płytki sen, uczucie niewyspania.
PMS jest zespołem objawów fizycznych i psychicznych, które wynikają z neurohormonalnej wrażliwości organizmu na zmiany poziomu hormonów. Zrozumienie biologicznych mechanizmów PMS ma ogromne znaczenie dla wprowadzenia właściwego leczenia i destygmatyzacji objawów.
Jakie są czynniki ryzyka i przyczyny PMS?
Przyczyną napięcia przedmiesiączkowego nie jest nadmiar hormonów w drugiej fazie cyklu menstruacyjnego, ale problem z wrażliwością organizmu na fizjologiczne wahania hormonalne. Dodatkowo pojawiają się zaburzenia neuroprzekaźnictwa, odpowiedzi neurohormonalnej i nasilona reakcja zapalna. Badania związane z zespołem napięcia przedmiesiączkowego pokazują, że czynniki genetyczne mają istotny wpływ na pojawienie się objawów tej przypadłości. Kobiety, których matki doświadczyły PMS, mają większe szanse no ta, że u nich również pojawią się podobne symptomy. Inne czynniki ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się zaburzeń nastroju, obrzęków i innych dolegliwości związanych z zespołem napięcia przedmiesiączkowego to:
-
życie w długotrwałym stresie,
-
nieprzebywanie w związku,
-
wysoki indeks masy ciała (BMI),
-
zaburzenia psychiczne w przeszłości,
-
niedobory witamin i składników mineralnych (dieta uboga głównie w magnez, wapń i witaminę B6)
-
wczesne rozpoczęcie miesiączkowania,
-
brak regularnej aktywności fizycznej,
-
niedobór snu,
-
nieregularny tryb życia,
-
palenie tytoniu,
-
współwystępowanie m.in. takich schorzeń jak: zespół policystycznych jajników, insulinooporność, IBS, migrena, niedoczynność tarczycy.
Niektórzy eksperci uważają, że napięcie przedmiesiączkowe pojawia się częściej również u osób, u których miesiączka trwa dłużej niż przeciętnie. Dyskusyjne jest uznawanie kofeiny za jeden z czynników ryzyka rozwoju omawianego zaburzenia. W ostatnich latach przeważa jednak pogląd, że zwiększone spożycie kofeiny nie wpływa na pojawienie się objawów PMS.
Jak wygląda diagnostyka zespołu napięcia przedmiesiączkowego?
Diagnostyka PMS opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie klinicznym oraz obserwacji specyfiki i cykliczności objawów. Aby rozpoznać zespół napięcia przedmiesiączkowego, kobiecie zaleca się prowadzenie specjalnego dzienniczka, w którym na bieżąco odnotowuje ona informacje na temat odczuwanych objawów. W Internecie dostępnych jest wiele arkuszy, które ułatwiają takie obserwacje. Jednym z częściej polecanych kwestionariuszy, m.in. ze względu na łatwość jego wypełniania, jest Daily Record of Severity of Problems. Najlepiej, aby uzupełniać rubryki przez 2 kolejne cykle. Pozwala to uzyskać dość szczegółowe informacje o rodzaju i stopniu nasilenia symptomów. Bóle piersi, rozdrażnienie, złość i rozchwianie emocjonalne uznawane są za jedne z najbardziej dokuczliwych objawów PMS. Kobiety doświadczają zespołu napięcia przedmiesiączkowego na ok. 6 dni przed planowaną miesiączką, a ich największe nasilenie przypada głównie na 2 dni przed krwawieniem. Aby prawidłowo zdiagnozować zespół napięcia przedmiesiączkowego, często należy wykluczyć inne przyczyny dolegliwości, takie jak np. zaburzenia pracy tarczycy lub zespół policystycznych jajników. Objawy PMS zanikają w trakcie ciąży i po menopauzie.
Rozpoznanie PMS stawia się, gdy objawy:
-
występują regularnie w fazie lutealnej i ustępują wraz z początkiem krwawienia miesiączkowego
-
obejmują co najmniej jeden objaw psychiczny lub somatyczny,
-
powodują subiektywny dyskomfort.
Badania laboratoryjne mają jedynie funkcję pomocniczą. Oznaczenie poziomu hormonów płciowych, czy tarczycowych pozwala na różnicowanie PMS między innymi jednostkami chorobowymi. Monitorowanie stężenia progesteronu we krwi umożliwia dokładne określenie fazy lutealnej cyklu menstruacyjnego, co ma szczególne znaczenie w przypadku nieregularnych miesiączek. Poziom progesteronu z kolei należy korelować z wystąpieniem objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego.
Suplementy na PMS - ranking preparatów
-
Castagnus - tabletki zawierające ekstrakt z niepokalanka mnisiego. Lek wskazany do stosowania w zaburzeniach cyklu miesiączkowego oraz zespole napięcia przedmiesiączkowego.
-
Mastodynon - lek homeopatyczny stosowany pomocniczo w zespole napięcia przedmiesiączkowego, szczególnie jeśli pojawia się tkliwość i bolesność piersi.
-
Krople Kobiece - ziołowa kompozycja składników pozwala łagodzić dolegliwości pojawiające się przed miesiączką oraz w jej trakcie.
-
Niepokalanek - suplement diety w kapsułkach, zawierający owoc niepokalanka- surowca znanego z pozytywnego wpływu na organizm kobiety przed i w trakcie menstruacji. Duże, ekonomiczne opakowanie.
-
SWANSON Chasteberry Fruit - wysoka zawartość owocu niepokalanka w jednej kapsułce - aż 400 mg, do stosowania raz dziennie.
Jak przebiega leczenie zespołu napięcia przedmiesiączkowego?
Leczenie zespołu napięcia przedmiesiączkowego jest złożonym procesem, łączącym w sobie kompleksowe i indywidualne podejście do problemu. Główne założenia terapii PMS obejmują:
-
jest ona wieloetapowym i zindywidualizowanym procesem,
-
łączy metody niefarmakologiczne i farmakologiczne,
-
koncentruje się na łagodzeniu objawów, a nie „normalizacji poziomu hormonów”,
-
wymaga czasu, obserwacji i często modyfikacji w trakcie jej trwania.
Niezwykle ważna w łagodzeniu objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego jest współpraca pomiędzy pacjentką, a lekarzem.
Łagodzenie objawów PMS domowymi sposobami, czyli naturalne sposoby na PMS
Istnieją naturalne metody na wyeliminowanie lub przynajmniej złagodzenie objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Ogromne znaczenie mają zdrowe odżywianie i aktywność fizyczna w PMS. Sprawdzają się one zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu. Ćwiczenia, zwłaszcza aerobowe, a także joga, mają potwierdzony korzystny wpływ na łagodzenie oznak napięcia przedmiesiączkowego. Bycie aktywnym fizycznie wpływa pozytywnie na nastrój, koncentrację, zmniejsza zmęczenie i dodaje energii. Najlepiej wybrać taką formę aktywności, która sprawia przyjemność i jest dostosowana do indywidualnych możliwości fizycznych. Zdrowa dieta w PMS i ograniczenie pewnych grup produktów, pomaga złagodzić objawy PMS. Redukcja objawów PMS naturalnymi sposobami powinna obejmować następujące zalecenia dietetyczne:
-
picie dużej ilości płynów, w szczególności wody,
-
spożywanie zalecanej ilości porcji warzyw i owoców,
-
unikanie nadmiernych ilości soli, która może dodatkowo zatrzymywać wodę w organizmie,
-
rezygnacja z alkoholu i papierosów,
-
spożywanie posiłków lekkostrawnych i niewzdymających.
Aktywność fizyczna i zdrowy sposób odżywiania to nie jedyne możliwości, które pomagają radzić sobie z nieprzyjemnymi dolegliwościami. Ważnym aspektem jest znalezienie własnych sposobów na pokonywanie stresu. Mogą to być zarówno różnego rodzaju techniki relaksacyjne, ćwiczenia oddechu, rozmowa z bliską osobą, jak również wspomniane już uprawianie sportu. Korzystne efekty może przynieść również psychoterapia. Zbliżając się do ostatniej fazy cyklu menstruacyjnego, warto przywiązać większą uwagę do odpowiedniego wypoczynku i regeneracji. Zaleca się też regularne kontakty towarzyskie i dbanie o relacje z najbliższymi.
Środki łagodzące PMS dostępne bez recepty
Objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego można łagodzić również za pomocą odpowiednich preparatów doustnych bez recepty. Tabletki na PMS zawierają wyciągi ziołowe, witaminy i minerały. Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, najlepsze efekty przynoszą głównie takie rośliny jak niepokalanek pospolity i szafran. Inne zioła, które mogą zmniejszać nieprzyjemne objawy, to m.in. dziurawiec zwyczajny, miłorząb japoński, a także olej z wiesiołka. Wspomagająco, przy problemach z trawieniem i wzdęciach, które mogą wystąpić w czasie ostatniej fazy cyklu menstruacyjnego, pomocna jest melisa, rumianek, mięta i koper włoski. Jakie tabletki na PMS zawierające wyciąg z niepokalanka dostępne są bez recepty? Przykłady popularnych preparatów to Castagnus i Cyclodynon.
Tabletki na PMS dostępne bez recepty warto stosować wówczas, gdy naturalne metody (aktywność fizyczna i modyfikacje dietetyczne) nie przynoszą wystarczających efektów. Poza preparatami roślinnymi, można również sięgnąć po leki lub suplementy z wapniem i witaminą D. Wapń wykazuje korzystne działanie w łagodzeniu objawów natury psychicznej, jak i fizycznej. Sugeruje się również, że magnez, witamina B6 i preparaty multiwitaminowe mogą łagodzić napięcie przedmiesiączkowe. Skuteczność tych substancji nie została jednak ostatecznie potwierdzona w kontekście PMS.
Co warto zastosować na ból brzucha wynikający z zespołu napięcia przedmiesiączkowego? Można sięgnąć po leki przeciwbólowe, które skutecznie zmniejszą ból brzucha zarówno przed miesiączką, jak i w trakcie krwawienia. Są to substancje, należące do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Wykazują one działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. Do najczęściej stosowanych farmaceutyków należą:
W przypadku osób z problemami żołądkowymi warto sięgnąć po leki z paracetamolem o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym.
Leczenie farmakologiczne PMS i hormonalne tabletki na PMS
Ciężkie objawy PMS, utrudniające normalne funkcjonowanie, wymagają konsultacji z lekarzem. Wizyta u specjalisty- ginekologa konieczna jest również, gdy objawy PMS pojawiają się mimo zmian w diecie i codziennym stylu życia. Specjalista dobierze leczenie umożliwiające pozbycie się uciążliwych dolegliwości. Najczęściej jest to terapia hormonalna dostosowana indywidualnie do pacjentki. Wiele kobiet zauważa pozytywne efekty po zastosowaniu substancji należących do grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Leki te są powszechnie stosowane również w leczeniu depresji i zwiększają stężenie serotoniny w organizmie. Leki przeciwdepresyjne (SSRI) w łagodzeniu objawów PMS wykazują skuteczność głównie ze względu na niższy poziom serotoniny we krwi kobiet, które doświadczają zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Leczenie rozpoczyna się od niższych dawek SSRI, które z czasem w zależności od potrzeby można zwiększyć. Lekarz może rekomendować ich przyjmowanie jedynie w trakcie fazy lutealnej lub w sposób ciągły.
Biorąc pod uwagę zależność fizjologicznych zmian hormonalnych w organizmie kobiety a występowanie objawów PMS, wielu paniom ordynuje się leczenie hormonalne. Zwykle są to dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne nowej generacji. Ich systematyczne przyjmowanie przez okres 3 miesięcy wykazało istotne złagodzenie objawów PMS. W każdym przypadku, należy jednak indywidualnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka i dobrać odpowiednią farmakoterapię.
Jak złagodzić PMS? - podsumowanie
Skuteczne łagodzenie objawów PMS opiera się na połączeniu zmian w stylu życia, diecie, a także wsparcia psychicznego i w razie potrzeby leczenia farmakologicznego, dobranego indywidualnie do nasilenia dolegliwości. Pierwsze objawy PMS można łagodzić za pomocą dostępnych domowych sposobów, tj.
-
regularna aktywność fizyczna (szczególnie ćwiczenia aerobowe, joga)
-
dbanie o wypoczynek i regenerację, zwłaszcza w fazie lutealnej
-
redukcja stresu oraz jeśli zajdzie potrzeba - psychoterapia,
-
wprowadzenie modyfikacji dietetycznych (picie odpowiedniej ilości wody, komponowanie zdrowych i zbilansowanych posiłków, unikanie alkoholu i papierosów),
-
sięganie po dostępne bez recepty ziołowe preparaty z niepokalankiem, szafranem, czy olejem z wiesiołka,
-
wprowadzenie suplementacji (witamina D, magnez, wapń, witamina B6),
-
w razie występowania dolegliwości bólowych sięganie po leki przeciwbólowe (NLPZ, paracetamol).
Jeśli dolegliwości są mocno nasilone, to na uciążliwe objawy PMS stosuje się dodatkowo indywidualnie dobraną terapię obejmującą:
PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) - pytania pacjentek i odpowiedzi okiem farmaceuty
Jakie są znane czynniki zaostrzające PMS? Czy znaczenie ma dieta i aktywność fizyczna?
Tak, styl życia oraz dieta mają znaczenie jeśli chodzi o nasilenie objawów PMS. Czynniki wpływające na wystąpienie objawów pms to m.in.:
Skąd mam wiedzieć czy to PMS, czy może endometrioza?
Typowe objawy PMS pojawiają się tylko przed miesiączką i ustępują wraz z wystąpieniem krwawienia, co ważne mają one charakter cykliczny i obejmują zarówno dolegliwości somatyczne, jak i natury emocjonalnej. Z kolei silny ból towarzyszący endometriozie może występować przez cały cykl i nie ustępuje całkowicie w czasie i po krwawieniu.
PMS a ciąża - czy nie ma przeciwwskazań?
Łagodne dolegliwości oraz zespół ciężkich objawów PMS nie są przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę.
Ile trwa PMS?
Objawy PMS pojawiają się zwykle 5–10 dni przed miesiączką i nasilają się w ostatnich 2–3 dniach przed krwawieniem. Z kolei ustępują wraz z rozpoczęciem krwawienia miesiączkowego lub w ciągu 1–2 dni jego trwania.
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie PMS?
Nie jest to do końca możliwe. Zespół napięcia przedmiesiączkowego przestaje być uciążliwy w czasie ciąży oraz okresie menopauzy. W innych przypadkach pojawia się cyklicznie z różnym nasileniem. Postępowanie terapeutyczne polega na łagodzeniu objawów PMS i poprawie komfortu życia kobiet.
